Góry Żytawskie: szlak z Zittau przez Olbersdorf, Bertsdorf do Oybina i powrót parowozem

Góry Żytawskie to idealny kierunek na weekendowy wypad, ale do tej pory jakoś pomijaliśmy je podczas planowania naszych wycieczek. Leżą one na styku Czech i Niemiec, niedaleko polskiej granicy. Zdecydowanie jest tu gdzie wędrować 😍. 

Nasza dzisiejsza trasa z Zittau przez Olbersdorf i Bertsdorf do Oybina łączy w sobie: spacer przez miasto, relaks nad malowniczym jeziorem, spokojną wędrówkę przez las i sporo pięknych widoków. Niesamowicie prezentuje się też skalne wzgórze z ruinami klasztoru w Oybinie, a prawdziwą wisienką na torcie była dla nas przejażdżka parowozem  — Żytawską Kolejką Wąskotorową.

Mapa z trasą wycieczki

 

Na szlak ruszyliśmy w naszym standardowym składzie z dodatkowym wsparciem w postaci wujka Andrzeja. Do Zittau dojechaliśmy chwilę przed 8:00, a auto zostawiliśmy na bezpłatnym parkingu przy dworcu.

Dworzec Zittau

Na początek, przed wyruszeniem na szlak, warto chwilę poświęcić  samemu dworcowi w Zittau, bo to miejsce, które od razu nastawia na klimat tej wycieczki. Stacja działa od połowy XIX wieku i jest ważnym węzłem kolejowym łączącym miasto z okolicą i dalszymi kierunkami. Obecnie obsługuje zarówno „normalne” pociągi, jak i wąskotorową kolejkę, którą wracaliśmy z Oybina. Wąskotorówki odjeżdżają z historycznej, niezwykle klimatycznej części dworca. 

Jest tu nawet niewielka poczekalnia / muzeum, ale niestety my przyjechaliśmy trochę za wcześnie, żeby móc wejść do środka – pozaglądaliśmy więc tylko przez okienko 😏.

Spacer przez Zittau

Z dworca ruszyliśmy w stronę miasta. Spacer przez Zittau (po polsku Żytawa) okazał się bardzo przyjemnym wstępem do całej wycieczki. Miasto jest zadbane, ma ładne, zabytkowe kamieniczki i taki uroczy, spokojny klimacik. Miło się tu spaceruje 😊.

Za centrum miasta i dalej po przejściu przez most na rzece Mandau, krajobraz zaczął się wyraźnie zmieniać. Zrobiło się bardziej zielono i wycieczkowo. Miasto zostało za nami, a my dalej wędrowaliśmy spokojnie w kierunku Olbersdorfu i jeziora.

Jezioro Olbersdorfer (Olbersdorfer See)

Przy Olbersdorfer See zrobiliśmy dłuższy postój na relaks i jedzonko i to był bardzo dobry pomysł. Siedzieliśmy nad wodą, podziwialiśmy widoki, a w tle co jakiś czas dało się usłyszeć charakterystyczny gwizd przejeżdżającego parowozu — klimat absolutnie nie do podrobienia. 

Przestrzeń w okolicy jeziora jest naprawdę bardzo fajnie zagospodarowana: jest plaża, są ścieżki spacerowe, sporo ławek i miejsc do siedzenia, a także duże huśtawki, które były dla Piotrka absolutnym hitem. 

Dziś trudno uwierzyć, że jeszcze kilkadziesiąt lat temu w tym miejscu działała odkrywkowa kopalnia węgla brunatnego, a jezioro powstało na terenie dawnego wyrobiska. Pamiątką po tej przeszłości jest ogromne koło czerpakowe dawnej koparki górniczej. Ma ono około sześciu metrów średnicy i stoi tu jako czytelny symbol górniczej historii regionu.

W pobliżu jeziora znajduje się także kemping. W tym roku nie będzie już kiedy, ale coś czuję, że zawitamy tu w przyszłym sezonie.

Przyjemny spacerek

Dalej wędrowaliśmy dłuższy czas bardzo przyjemnym leśnym odcinkiem. Zielony szlak, którym szliśmy, prowadził w stronę dworca w Olbersdorfie. Nie był to jednak nasz kierunek, więc w pewnym momencie odbiliśmy na boczną ścieżkę i praktycznie bokiem przeszliśmy przez miejscowość. Później ruszyliśmy już w stronę dworca w Bertsdorfie, który był kolejnym punktem na naszej trasie.

Dworzec Bertsdorf

Dworzec w Bertsdorfie zdecydowanie ma swój klimacik i zauroczy każdego fana kolei. Stacja powstała pod koniec XIX wieku, wraz z uruchomieniem Żytawskiej Kolei Wąskotorowej i do dziś pełni swoją pierwotną funkcję. To właśnie tu rozchodzą się trasy wąskotorówki: jedna prowadzi w kierunku Oybina, a druga do Jonsdorfu. 

Zatrzymaliśmy się tu na chwilę, podziwiając przejeżdżające pociągi i chłonąc klimat miejsca wraz z kłębami parowozowego dymu 😉.

Kierunek Oybin

Ze stacyjki ruszyliśmy dalej w stronę Oybina. Przez dłuższy czas szlak prowadził łagodnie wzdłuż torów wąskotorówki. W pewnym momencie minęła nas ciuchcia — pomachaliśmy pasażerom, a oni odmachali nam jeszcze entuzjastyczniej 😉. 

To był taki spokojny i niewymagający odcinek.  

Dalej zrobiło się już bardziej górzyście, a z jednego z leśnych prześwitów otworzyła się daleka panorama na niziny. Na horyzoncie widać było Bogatynię i charakterystyczne kominy Elektrowni Turów — dość zaskakujący kontrast wobec zielonego krajobrazu Gór Żytawskich.

Po tym widoczku czekało nas solidniejsze podejście — krótkie, ale dość strome. Wysiłek szybko został jednak wynagrodzony na Einsiedlerstein, skąd rozciągają się szerokie widoki na okolice. Oczywiście zrobiliśmy tu dłuższą przerwę na odpoczynek i czekoladę 😉. 

Kilkaset metrów dalej znajduje się kolejna atrakcja, czyli Robertfelsen — skalna formacja z poprowadzoną krótką via ferratą. Miejsce z dołu wygląda bardzo niepozornie, ale warto jednak mieć świadomość, że nie jest to zwykły spacerowy punkt widokowy. Co znaczy, że bez uprzęży i asekuracji lepiej tam nie leźć 😉. Weszliśmy kilka stopni i zawróciliśmy. 

Dalej wędrowaliśmy trzymając się żółtych znaczków.

Po drodze mijaliśmy kolejne punkty widokowe z panoramą na domki, zieleń i łagodne wzgórza ciągnące się hen daleko.

Ameisenberg 581 m n.p.m

Dalej szliśmy w kierunku szczytu Ameisenberg.

To zalesione wzniesienie o wysokości ok. 581 m n.p.m. położone jest już całkiem niedaleko uzdrowiska Oybin. Sam wierzchołek jest płaski i ukryty w lesie, więc klasycznej panoramy ze szczytu tu nie ma. Jednak na zboczach góry jest całkiem ładny punkt z widokiem na okolicę.

Tak poza tym to Ameisenberg to skalne miasto — rozsiane po zboczach piaskowcowe formacje tworzą całkiem ciekawy krajobraz. Nie jest to oczywiście skala Adršpachu 😉, to raczej jego mini, bardziej leśna wersja, ale skałki są ciekawe.

Pferdeberg 545 m n.p.m

Wędrówkę kontynuowaliśmy, wciąż trzymając się żółtych oznakowań, aż dotarliśmy na Pferdeberg. 

To kolejne niepozorne wzniesienie na trasie. Wyraźnie widać stąd  ruiny klasztoru w Oybinie. Kiedyś panorama z tego miejsca była bardziej okazała, dziś część widoczku przysłaniają wyrośnięte drzewa.

Szlak przez las

Dalej czekało nas dość ostre zejście w dół. Gdzieś między drzewami prześwitywały ruiny klasztoru w Oybinie – coraz bliżej, coraz wyraźniej.

W pewnym momencie na szlaku pojawił się on – tajemniczy, drewniany rycerz z mieczem. Wyglądał jak strażnik pilnujący drogi prowadzącej do klasztoru. Przywitaliśmy się i poszliśmy dalej w las.

A w lesie natrafiliśmy na Waldtheater  – teatr leśny. Otwarto go w 1911 roku i przez wiele lat na jego scenie wystawiano klasyczne dramaty, spektakle i lokalne przedstawienia, korzystając z naturalnego krajobrazu jako tła i scenografii. Dawniej miejsce to tętniło życiem i przyciągało widzów na plenerowe inscenizacje, obecnie to już tylko historyczna ciekawostka na trasie wycieczki. Są tu tablice edukacyjne i wiata, więc zatrzymaliśmy się na chwilę odpoczynku.

*Źródło zdjęć: https://www.goethezeitportal.de/wissen/topographische-ansichten/orte-kultureller-erinnerung-oybin.html

Klasztor Oybin

Udało się – w końcu dotarliśmy do Oybina. Ruiny klasztoru górujące nad miejscowością robią  wrażenie. Ogromne mury wyrastające ze skały to symbol Gór Żytawskich i trudno przejść obok nich obojętnie. Będąc w Oybinie, aż się prosi, żeby wejść na górę i zwiedzić to miejsce.

Historia klasztoru sięga 1366 roku, kiedy na górze pojawili się pierwsi mnisi zakonu Celestynów. W 1384 roku, po kilkunastu latach budowy, odbyła się uroczysta konsekracja z udziałem arcybiskupa Pragi. Przez około 200 lat mnisi żyli tu zgodnie z mottem „Ora et labora” – módl się i pracuj. Kres ich obecności przyniosła reformacja – w 1547 roku ostatni zakonnik opuścił klasztor, a opuszczone zabudowania zaczęły popadać w ruinę. Dodatkowo w 1577 roku w budynki uderzył piorun i pożar dopełnił zniszczenia.

Dziś ruiny można zwiedzać (bilet kosztuje 9 euro, a na spokojne obejście potrzeba około dwóch godzin), odbywają się tu też wyjątkowe inscenizacje historyczne – procesje mnichów z pochodniami i koncerty pieśni sakralnych w murach dawnego kościoła. Tradycja takich procesji sięga XIX wieku i jest kultywowana do dziś, tworząc niesamowity klimat.

My jednak nie zdecydowaliśmy się na zwiedzanie klasztoru. Mieliśmy już trochę kilometrów w nogach i nie chcieliśmy „zaliczać” klasztoru w biegu. To miejsce zdecydowanie zasługuje na osobną wycieczkę, spokojne zwiedzanie i czas na wchłonięcie historii. Tak że plan na powrót już jest 😉.

Oybin – uzdrowiskowy klimat pod klasztorem

Z klasztornego wzgórza zeszliśmy już prosto do Oybina. I choć tym razem nasze zwiedzanie ograniczyło się do szybkiego przystanku na wursta i marszu w stronę stacji kolejki, to miejscowość od razu zrobiła na nas bardzo dobre wrażenie.

Oybin to niewielkie uzdrowisko (Kurort Oybin), które swój rozkwit przeżywało w XIX wieku, gdy romantyczne ruiny klasztoru zaczęły przyciągać artystów, malarzy i turystów spragnionych górskich pejzaży z ruiną w tle 😉. To właśnie wtedy powstały eleganckie pensjonaty i wille w stylu uzdrowiskowym, a miejscowość stała się modnym celem wycieczek. Czuć tu lekko sanatoryjny, spokojny klimat – zadbane domy, kwiaty, ciekawe skałki, a nad wszystkim dominuje monumentalna sylwetka ruin klasztoru.

Przejażdżka Żytawską Kolejką Wąskotorową

Gdy dotarliśmy do stacji w Oybinie, czuć było wyraźnie klimat kolejowej przygody 😉. Obok peronu jest niewielki plac zabaw, który oczywiście został natychmiast przetestowany. 

Bilety na przejażdżkę kupuje się bezpośrednio u konduktora i uwaga: płatność jest tylko gotówką. Przejazd do Zittau trwa około 45–50 minut, bilet normalny kosztuje 14 euro, ulgowy 9 euro, a dzieci podróżują bezpłatnie pod opieką dorosłych.

Cennik, aktualny rozkład i więcej informacji o kolejce można znaleźć tutaj (klik)

A to mapka ze schematem całej linii – jak widać, z Zittau można wybrać kierunek na Oybin albo na Jonsdorf (czyli kolejny pomysł na wycieczkę nam się szykuje 😉).

Żytawska Kolej Wąskotorowa działa nieprzerwanie od końca XIX wieku. Pierwsze odcinki uruchomiono w latach 80. XIX stulecia, początkowo głównie z myślą o przemyśle i transporcie węgla brunatnego. Szybko jednak połączono Żytawę z górskimi kurortami – Oybinem i Jonsdorfem – i kolej stała się prawdziwym oknem na Góry Żytawskie. Tory mają prześwit 750 mm, a cała trasa liczy nieco ponad 12 kilometrów. Dziś kolej funkcjonuje wyłącznie jako atrakcja turystyczna, ale wciąż kursuje codziennie przez cały rok, a część połączeń obsługiwana jest przez zabytkowe parowozy. Chętnych na przejażdżkę naprawdę nie brakuje!

W składzie są zarówno wagony zamknięte, jak i odkryte. My oczywiście rozsiedliśmy się pod chmurką – a właściwie to pod dymkiem 😉. Efekt? Po kilkunastu minutach wszyscy byliśmy w czarnych kropeczkach od sadzy, ale frajda była niesamowita. Gwizd lokomotywy, rytmiczne stukotanie kół, zapach dymu i przyjemne widoczki za oknem – trudno o lepsze zakończenie tej wędrówki 😍.